Euskera

Cuando vamos a los sitios parecemos los personajes de un chiste: “van una madrileña, una extremeña, una catalana y uno de Pamplona y dicen…“. Lo cierto es que no tenemos mucha idea de euskera. Pero como tenemos una suerte inmensa, los alumnos y profesores de IES Eunate y los usuarios y profesionales del CRPS de Elizondo nos están  enviando textos para que vayamos aprendiendo. Aquí los tenéis. Algunos nos los envían traducidos, otros los traducimos nosotros al castellano gracias a la web de itzultzailea.euskadi.eus; perdonad si no se ajustan exactamente a lo que decís. Prometemos aplicarnos más.

Queremos agradecer especialmente a los alumnos del Eunate BHI que nos han dedicado unos halagos chulísimos. No hemos podido publicar todos, pero eso sí: todos, todos, nos han llegado al corazón.

Mila esker denoi!


Kurtso interesgarria eta oso gozagarria. Jendeak dituen gaixotasun mentalak zer diren jakiten laguntzen gaitu. Fran nire idoloa da. 
El curso es interesante y muy agradable. La gente que tiene enfermedades mentales nos ayudan a saber qué son. Fran es mi ídolo.
Pedrito, IES Eunate


Kurtso hau asko irakatsi dit gaixotasun mentalei buruz. Kurtso hau izan aurretik, beste ideia bat neukan. Gaixoek estabilitate gutxiago zeukatela pentsatzen nuen.
Me ha enseñado mucho este curso acerca de las enfermedades mentales. Antes de hacerlo, tenía otra idea. Pensaba que los enfermos tenían menos estabilidad.
Jorgito, Eunate BHI


Klaseak oso interesgarriak eta produktiboak iruditu zaizkigu. Asko ikasi dugu eta klase gutxi iruditu zaizkigu, bi edo hiru klase gehiago izaterakoan, askoz gehiago ikasiko genuke.
Las clases nos han parecido muy interesantes y productivas. Hemos aprendido mucho y nos han sabido a poco, al ser dos o tres clases más, aprenderíamos más mucho.
Estudiante del Eunate BHI


Los perro verde proiktuarekin 15-16 urteko gazteak gauza berriak ikasten ditugu, gehienak ez genekien zer zen bipolaritatea edo eskizofrenia edo beste ideia bat zuten buruan, txarragoa.Askok esaten digutenean norbaitek gaixotasun bat duela txarrenena espero dugu eta txoratuta dagoen pertsona bat dela uste dugu, baina ez, ez da beti horrela, txarla hauekin begiak ireki ditugu eta ikusi dugu gu bezalakoak direla eta gu bezala jokatzen direla.Guk baino oztopo gehiago dituzte bizitzan, adibidez esan zuten haien lanetatik kanporatu zituztela jakin zutenean haien arazoa eta hori ez da bidezkoa.Guztiak pertsonak gara eta guztiak egon ahal gara lan batean bizitza normal bat eramaten.
Con el proyecto de Los Perro Verde para jóvenes de 15 y 16 años estudiamos cosas nuevas. La mayor parte no sabíamos qué era la bipolaridad o teníamos en mente otras ideas peores acerca de la esquizofrenia. Muchos, cuando nos dicen que alguien tiene una enfermedad esperamos lo peor y creemos que es una persona que está loca, pero no, no es siempre así. Hemos abierto los ojos con esta charla y hemos visto que son como nosotros y que actúan como nosotros. Tienen más dificultades que nosotros en la vida. Dijeron, por ejemplo, que cuando supieron de su problema en sus trabajos los despidieron, y eso no es justo. Todos somos personas y todos merecemos llevar una vida normal en un trabajo.
Alicia, Eunate BHI


Kaixo, eunateko ikasle bat naiz. Eman zenuten hitzaldian egon nintzen. Oso gaia interesgarriak landu genituen. Gaixotasun mentalei buruz gehiago jakiteko balio izan dit eta pentsatzen nuenaz ideia, aldatu egin dit. Asko eskertzen dut hitzaldi hau ematera etorri izana. Orain gauza hauek serioago hartzen ditut, eta gehio baloratzen dut egiten duzuen lana. 
Hola, soy un estudiante del Instituto Eunate. Estuve en la conferencia que disteis. Trabajamos con temas muy interesantes. Me ha servido para saber más acerca de las enfermedades mentales y la idea de que yo tenía me ha cambiado. Agradezco mucho que hayáis venido a dar esta conferencia. Ahora tomo estas cosas más en serio y valoro el trabajo que hacéis.
June, Eunate BHI


Gaur egun uste dut gero eta pertsona gehiago gaixotasun mentalak izan ahal dituela.Nire pentsatzeko forma asko aldatu da bi txarla horiek eman ondoren. Seguruenik jende asko ez daki zer den eskizofrenia edo trastorno bipolarra, jendea uste du gaixotasun mentalak dituen pertsonak ez direla lan egiteko gai, familia bat izateko edo ohikoena da pentsatzea burutik jota daudela, agresiboak direla, eta ori ez da horrela kasu partikular batzuetan agresiboak izan ahal dira baina ez beti, Franen asko ikasi nuen, nola hitz egiten zuen bere gaixotasunari buruz. Nik lehen uste nuen jende hori ez zegoela burutik jota baizik eta bere burmuina ez zuela ongi funtzionatzen. Jende guztia bizi osoan txarla hauetako bat izan behar duela uste dut asko ikasi ahal duzulako.
Ahora creo que cada vez más personas pueden tener enfermedades mentales. Mi manera de pensar ha cambiado mucho con estas dos charlas. Muchas personas no saben con certeza qué es la esquizofrenia o el trastorno bipolar, las personas creen que las personas con enfermedades mentales no pueden trabajar, tener familia, que son emocionales, agresivos… En casos particulares es posible, pero no siempre es así.  He aprendido mucho de Fran, de cómo habla de su enfermedad.  Yo primero pensaba que esa gente no estaba tarada, sino que su cerebro no funcionaba bien. Creo que todo el mundo tendría que asistir a esas dos charlas, porque se puede aprender mucho.
Izaskun, Eunate Ikastetxea


La verdad es que me gustó bastante y creo que actividades así habría que hacerlas más a menudo. Me pareció que el hecho de hacer el juego de los carteles está muy bien para que la gente se dé cuenta de que en algunas situaciones las diferentes sensaciones que tenemos por culpa de las actuaciones de gente de nuestro alrededor. Como también el de los carteles, muy interesante para saber mejor qué son y qué no son… Creo que en realidad mas gente de la que pensamos padece este tipo de cosas y después de la charla me quedó mas claro.
A parte, me parece muy mal el hecho de que se usen tantas etiquetas para todo, y más cuando se padece una enfermedad. Como también que las personas con cierta enfermedad no tienen que ser peligrosas, yo realmente pensaba que con ciertas enfermedades eran peligrosos sin tener en cuenta el porcentaje que tenga.
Kaixo, nire ikuspuntua emango dut izan genuen hitzaldiari buruz.
Egia esanda gustatu zitzaidan eta nire iritziz holakoak gehiago egin behar dira. Kartelen jokua oso ona iruditu zitzaidan jendea ohartarazteko nola den gure joera momentuaren arabera, gure inguruagatik. Horrekin batera ere kartelena jakiteko zer den eta zer ez. 
Nire ustez pentsatzen dugun baino jende gehiago ditu arazo hauek, eta hitzaldiaren ondoren argiago geratu zitzaidan.
Etiketen kontua oso gaizkiiruditzen zait. Honen ondoren argi geratu zait neukan zalantza, gaixotasunak dituztenek ez dute zergatik arriskutsuak izan behar.
Irene, Eunate Ikastetxe


HEEEEY, hola amigos de Burlada. ¿Qué tal os va? Espero que os vaya muy bien. Nos motivó mucho vuestra sesión en nuestro centro educativo, aprendimos mucho, incluso más de lo que pensábamos en aquel momento y espero que hagáis lo mismo en otros centros.
Beñat, Eunate BHI


Ni eunateko ikaslea naiz eta zuen hitzaldian parte hartu izan dut.
Oso interesgarria izan zen eta gauza asko ikasteko aukera izan nuen. Gaixotasun mentalak dituzten pertsonak ezagutzea eta haien esperientzia kontatzea oso baliagarri iruditu zait, nire ikuspuntua aldatu baita.
Ikastetze guztietan halako ekintzak prestatu beharko lirateke oso beharrezkoak baitira.
Naiale, Eunate BHI


Web orri honek erakusten diguna da, gaixotasunak ez dutela bizitza aldatzen, ia alderantziz. Guztiz egoera normala da baina erakusten digutena filmetan eta abarretan ez da horrela. erakusten digute ez direla fiatzeko moduko pertsonak eta edozein momentuan erotzen dela.
Haizea eta Leire, Eunate BHI


Zuek emandako hitzaldiak asko pentsarazi dit, zuek bizi duzuen egoera gogorra dela eta. Honek zuen eguneroko bizitzan gertatzen diren gauzak direla eta pentsarazi egin dit.
Txomin, Eunate BHI


Zuek emandako hitzaldia asko pentsarazi dit. Zuek bizi izandako egoera entzutea gogorra izan da eta horrek bizitza gehio aprobetxatu behar dudala erakutsi dit.
Zuen lana eta egindako esfortzua eskertu nahi dizuet.
Besarkada bero bat.
Fermín eta Mateo, Eunate BHI


Kaixo! duela bi aste gure institutoan egon zinetenean zuen esperientziak kontatzen oso interesgarria izateaz gain oso aberasgarria izan zen. Gauza asko ikasten dira gure eguneroko bizitzan edozein pertsonari gerta ahal zaizkion arazoak ulertuz.
Irati eta Maddi, Eunate BHI


Nosotros creemos que es necesario un proyecto comunitario que consista en la convivencia de todo tipo de seres humanos, ¿A caso no es el amor el motor de la sociedad? Todos deberíamos respetarnos independientemente de cómo seamos, ya que, cada uno de nosotros, tenemos derechos conjuntos porque biológicamente somos equivalentes. Por eso objetamos y recalcamos la importancia de la aceptación hacia quienes consideramos diferentes e iguales, porque de la misma manera que a nosotros nos gustan cierto tipo de cosas que a otras personas no pero igual lo aprueban, nosotros también debemos tolerar las disimilitudes que se crean en nuestro entorno (tanto de raza, religión, etnia, origen, gusto…).

Por eso vuestros testimonios, al hilo de lo que sentimos y pensamos, nos parecen adecuados para la evolución de nuestra sociedad.
Namira, Eunate BHI


Eman zeniguten itzaldia oso interesgarria iruditu zitzaigun eta ezagutzen ez genituen gauza asko ikasteko baliagarria izan zen. Batez ere, buruko nahasteak dituzten pertsonek eguneroko bizitzan nahiz eta arazoak izan bizitza arrunta jarraitu dezaketela eta horregatik ez ditugula diskriminatu edo baztertu behar. 
Bestalde, asko gustatu zitzaigun bakoitzak bere esperientzia kontatzea, izan ere, buruko nahasteren bat daukaten pertsonek ez dute onartzen beldurrarengatik eta gizartean dagoen ikuspuntuak ez duelako laguntzen onartua izatera.
Andremai, Eunate BHI


Asko disfrutatu genuen zuen bisita. Zuen esperientziak oso baliagarriak izan ziren buruko gaixotasunen inguruan gehiago ikasteko. Interesgarriena eta dibertigarriena, Fran izan zen. Izan ere eskizofreniari buruzko pentsamendua oso desberdina genuelako. Mila esker bisitagatik!
Mana, Eunate BHI


Gustatuko litzaiguke hitzaldi gehiago egitea baliagarriak, motibatzaileak, inspiratzaileak, beharrezkoak,hunkigarriak direlako eta hausnartzeko ahalmena sortzen dutelako. 
Klasean eginiko ariketak praktikoak iruditzen zaizkigu gizartearen ikuspuntu ezberdinak ikusi eta sentitu ditugulako. 
Ikuspegi ezberdineko pertsonak gara baina zuen lanari esker ikustarazi diguzue buruko gaixotasun guztiak ez direla arriskutsuak izan behar.
Paula eta Amaia, Eunate BHI


Zuek egiten duzuen jarduera oso polita eta aproposa iruditzen zaigu batez ere gure adineko jendearentzat(17 urte). Gure institutora etorri zinetenean oso gustora egon ginen, parte hartuz eta zuen istorio erakargarriak entzuten. Gainera zuek proposatutako jokuak oso dibertigarriak eta lagungarriak izan ziren. Uste dugu jarduera hauekin gaixotasun mentalekiko ikuspuntua aldatuko dela.
Mila Esker etortzeagatik.


Kaixo, duela aste batzuk eunaten egon zineten. Bi saio egin zenituzten eta oso ongi pasatu genuen. Oso interesgarriak iruditu zitzaizkigun, beharrezkoa da gaixotasun horiei buruz gehiago jakitea.
Mila esker etortzeagatik, segi horrela!
Eunate BHI


Zuen bisita asko lagundu ninduen nahaste mentalei buruz neukan ikuspuntua aldatzeko. Oso gustora sentitu ginen, nahiz eta ezezagunak izan, oso pertsona onak eta atseginak ematen duzuelako.
Gainera, eman zeniguten informazio guztiari esker, guk egun egun batean gaixotasun hauetako bat izaten badugu, espero dugu gaixotasun hauen onarpena zuei esker beste era batez egitea.
Eskerrik asko, muxu bat eta agur!
Ibai, Eunate BHI


Kaixo;
Duela aste batzuk, txarla bat egitera etorri zineten, esan behar dugu oso interesgarria eta polita izan zela. 
Ariketak interesgarriak eta dinamikoak izan ziren, hots, parte hartzen genuenez dibertigarriagoak ziren.
Gaixotasun mentalei buruzko ikuspuntua aldatzea lortu duzue. Ikasi dugu, gaixotasun mental bat daukaten pertsonek gu bezaloakoak direla eta pelikuletan agertzen den guztia exagerazio bat dela, ez diogu beldurra izan behar gaurkotasun mentalak duten pertsonei.
Gainera, zuei esker baita ikasi dugu gizartean oso gaizki ikusiak daudela gaixotasun mentalak, adibidez lana bilatzerako orduan eta hau aldatu beharko zen eta gainera gizarteak, gu geuk ez ditugu gaixotasun mentalak onartzen eta hori gure sendaketan oztopo bat da, beraz hori ere aldatu beharko genuke.
Besterik gabe, mila esker gure begiak irekitzen laguntzeagatik.
Fallayarnoz, Eunate BHI




16 pertsonaz osatutako talde bat gara eta egunero Elizondoko Benito Menni Zentruan dagoen EPSZra (Errehabilitazio Psikosozialeko Zentrura) joaten gara. Idatzi honen bitartez, gure esperientziaren berri ematea gustatuko litzaiguke, eritasun mentala diagnostikatu diguten pertsona bezala.    

Jarraian, EPSZren laguntzarik ez genuenean izandako bizipen eta sentsazioak bildu ditugu “ingresoz ingreso ibiltzen nintzen ona etorri arte”, “egunak eta gauak ohean pasatzen nituen eta bazkaltzeko bakarrik jeikitzen nintzen”, “ez nintzen etxetik ateratzen, beti bakarrik nengoen”, “psikiatrak medikazioa hartzeko esaten ninduen eta nik ez nuen hartzen”, “beti triste eta deprimituta nengoen”, “ez nuen eritasuna onartzen eta lo egitea bakarrik pentsatzen nuen”, “nere buruaz beste egiteko ideia obsesiboak nituen”, “lan egin nahi nuen baño ezin nuen”, “lanetik bota ninduten hainbat alditan berandu iristeagatik”, “aluzinazioak nituen eta ez nuen tratamendua hartzen”, “egun guztia etxea garbitzen pasatzen nuen eta ez nuen arrainik jaten nere obsesioen ondorioz”.

Eskizofrenia, desoreka bipolarra, obsesivo-konpultsiboa edo beste edozein diagnostiko izanda ere, egiaztatu dugu, daramagun bizimoduarekin konten gaudela eta helburu ezberdinak lortzeko gai izan garela gure esfortzuari, familiari, Burlatako osasun mentaleko zentru eta EPSZri esker.

Gaur egun, gure sentsazioak eta bizipenak oso ezberdinak dira “gogoz eta motibatuta esnatzen naiz eta horrek dutxatzera, nere burua zaintzera eta EPSZra etortzea laguntzen dit”, “hemen, beste gauza aunitzen artean, josten aritzen gara edo txakurrak paseatzera ateratzen ditugu eta horrek ongi sentiarazten nau”, “nire eritasuna onartu dut eta deskonpentsazioa baino lehen agertzen diren lehenbiziko sintomak identifikatzeko gai naiz” “gehiago ateratzen naiz etxetik” “nire ekintzen erantzunkizunak onartzeko gai naiz”, “orain, lehen egiten ez nituen gauzak egiteko gai naiz eta hori dela eta hobekiago sentitzen naiz”, “nere buruaz beste egiteko ideia obsesiboak desagertu zaizkit”, “lehen triste nengoen eta orain ez”, “ongi heldu zait ona etortzea hemen paseoak egiten bait ditugu”, “orain nere inguruko jendearekin gehiago erlazionatzen naiz”, “gaur egun arraina jaten dut eta mania eta obsesio gutiago dauzkat”, “autonomía gehiago daukat eta nire pisuan bakarrik bizitzeko gai naiz”, “talde baten kide naiz eta horri esker beraiekin elkartzen naiz asteburuetan edo oporretan zerbait hartzeko edo zerbait egiteko”, “babestutako lan bat lortzeko aukera izan nuen eta gaur egun bertan jarraitzen dut”, “Zentruko lorezainarekin lan egiteko aukera eman didate eta pozik daude egindako lanarekin”, “autonomoagoa naiz nere tratamendua prestatu eta hartzeko, baita etxean laguntzeko ere, adibidez, mahaia jartzen eta kentzen, osasun etxean edo ileapaindegian zitak bakarrik hartzeko ere gai naiz, etxeko gauzak egiteko ere, erosketak egiteko, sukaldatzeko, garbigailua jartzeko, tramite ekonomikoak bankuetxean egiteko, autobusa hartzeko, etab.

Gu bezalako egoeran aurkitzen diren pertsonei, ondorio bezala erran nahi diegu, beraien sentimenduak eta sentsazioak inguratzen dieten pertsonekin partekateko,  profesionaletan laguntza eskatzeko eta beraien ametsak lortzen saiatzea, posible baita.

Equipo profesional y usuarios del CRPS Benito Menni de Elizondo.
Este texto está publicado en los enlaces https://losperroverde.com/2017/12/11/para-que-sirve-un-crps/ (castellano) y https://losperroverde.com/2017/12/12/zer-da-epsz-bat/ (euskera).